W czechosłowackim filmie z 1969 pt. „Pražské noci” (a właściwie w jego krótkim fragmencie wrzuconym przez profil „Eternal Family”, użytkownikom Facebooka polecam) zauważyłem ciekawą kompozycję złożoną z hebrajskich liter. Nie można tego nazwać ligaturą, jako że wszystkie litery zachowują tu swoją odrębność, jednak nie jest to też zwykły zapis, raczej coś w rodzaju konstrukcji szkatułkowej. Inkluzji? W każdym razie kompozycja ta ładnie unaocznia, dlaczego pismo hebrajskie nazywa się kwadratowym (כתב מרובע). 😀
Dla lepszego rozeznania się w tym nagromadzeniu kresek poszczególne litery pokolorowałem kolejnymi kolorami tęczy, zaczynając (od zewnątrz i od prawej) czerwienią.
←
↓
←
↓
Pierwsza litera, kaf כ, zamyka przestrzeń ze wszystkich stron poza lewą, co można wykorzystać symbolicznie (i co zresztą czyni się z rozpoczynającym Torę podobnie otwartym ku lewej betem ב). Następny jest chet ח, który z kolei swoją otwartą częścią nakierowuje wzrok czytelnika do dołu. Potem znowu litera otwarta tylko z lewej, jednak tym razem mniej zaokrąglona, a więc bet ב. Czwarta litera to kolejny chet ח.
Piątej niestety nie byłem w stanie zidentyfikować, wygląda trochę jak mocno zniekształcony pej końcowy ף, ale zdecydowanie za mało wystaje ku dołowi z prawej. Szósta litera, z charakterystyczną stopką po lewej, to taw ת, siódma to nun נ. Dolna kreska niekońcowego nuna נ jest obecnie zwykle równa jego górnemu zakończeniu, jednak niekiedy (a w kursywie zawsze) wystaje, tak jak tutaj, mocno w lewo (por. np. plakat z Leninem z 1970).
zakończenie nuna, drugiej litery
od prawej w napisie לנין [Lenin]
na plakacie Komunistycznej Partii
Izraela z 1970.
W kolejnej literze pierwotnie dopatrywałem się dwóch: resza ר (względnie daleta ד) i wawa ו. Pionowa kreska z lewej, którą pierwotnie wziąłem za wawa ו, jest jednak trochę przesunięta do środka, całość tworzy więc raczej jedną literę i jest to hej ה. Wreszcie ostatnie (a przy przyjęciu rozbicia heja na dwie litery – przedostatnie) dwie litery to bez wątpienia cadi צ i mem מ.
No dobra, to większość liter rozszyfrowałem, ale co to wszystko znaczy? Nie ma takich hebrajskich słów jak כחבחף תנהצמ… Pomysł, że może tu chodzić o dwa wyrazy, wynikał z tego, że piąta litera najbardziej przypomina końcową formę peja ף. Jednak od razu coś mi tu nie grało, no bo dlaczego ostatnia litera tego napisu, czyli mem מ, nie występuje tu w swojej formie końcowej ם? No więc może jednak trzeba rozbić tego heja ה. Ale תנרצמו (z reszem ר) ani תנדצמו (z daletem ד) też nic nie znaczą.
Wtedy doszedłem do wniosku, że to muszą być jakieś skróty. Przejrzałem listę skrótów hebrajskich (bardzo ciekawe, swoją drogą, w jak zróżnicowany sposób hebrajskie/aramejskie wyrazy są skracane), ale nic dokładnie takiego tam nie znalazłem. Chyba jednak miałem rację, bo aż 8 z tych 10 liter odpowiada inicjałom kolejnych sefir z kabalistycznego drzewa życia!
| 1 | korona | כתר | Keter |
| 2 | mądrość | חכמה | Chochma |
| 3 | inteligencja | בינה | Bina |
| 4 | miłość | חסד | Chesed |
| 5 | srogość | גבורה | Gewura |
| 6 | miłosierdzie | תפארת | Tiferet |
| 7 | stałość | נצח | Necach |
| 8 | majestat | הוד | Hod |
| 9 | fundament | יסוד | Jesod |
| 10 | królestwo | מלכות | Malchut |
Nie zgadza się tylko №5 (no chyba żeby w tym zniekształconym peju końcowym ף dopatrzyć się gimela ג, ale no nie da rady) i №9 (cadi צ zdecydowanie nie wygląda jak jod י). Nie znalazłem też niestety żadnych alternatywnych nazw tych dwu sefir.
Oczywiście nie można wykluczyć jakiegoś błędu autora tej kompozycji ani tego, że w rzeczywistości w ogóle nie chodzi tu o sefiry (choć kabalistyczny kontekst filmu jest wyraźny, więc raczej mało prawdopodobne). Nie widziałem też całego filmu, możliwe że jest to jakoś wyjaśnione w fabule, np. że sefira יסוד Jesod została zastąpiona czymś innym, czego nazwa zaczyna się na צ 😀 choć szczerze mówiąc nie sądzę, wydaje mi się raczej że kompozycja ta miała pełnić jedynie funkcję ornamentu budującego tajemniczy klimat „Praskich nocy”.
Dodaj komentarz